Stefnumótun í vegamálum

Álit starfshóps Fjórðungssambands Vestfirðinga í vegamálum fjórðungsins.
Lagt fram á 42. Fjórðungsþingi Vestfirðinga 29. og 30. ágúst 1997 á Ísafirði.



Álit og tillögur
starfshóps um stefnumótun í vegamálum á Vestfjörðum
I
INNGANGUR

     Á 41. Fjórðungsþingi Vestfirðinga sem haldið var í Stjórnsýsluhúsinu á Ísafirði 25. og 26. apríl 1996, var kosinn starfshópur til að endurskoða þá stefnumörkun sem mótuð var í vegamálum fjórðungsins á Fjórðungsþingi í Reykjanesi árið 1976.

     Á málþingi Fjórðungssambands Vestfirðinga 25. október 1996 voru lögð fram álit meirihluta og minnihluta starshópsins eins og þau á þeim tíma lágu fyrir.  Þrátt fyrir að tvö álit væru kynnt á málþinginu, voru þau í mjög veigamiklum atriðum samhljóða.

     Eftir málþingið var sú breyting gerð á störfum starfshópsins að auk aðalmanna, Þórólfs Halldórssonar á Patreksfirði, Jónasar Ólafssonar á Þingeyri og Stefáns Gíslasonar á Hólmavík, tóku nú kjörnir varamenn, Ólafur Kristjánsson í Bolungarvík, Smári Haraldsson á Ísafirði og Ágúst Kr. Björnsson í Súðavík, fullan þátt í störfum hans.  Í maí 1997 lét Stefán Gíslason að eigin ósk af störfum í starfshópnum, og tók Ólafur Kristjánsson sæti hans sem aðalmaður.

     Starfshópurinn taldi nauðsynlegt að fulltrúi Stranda tæki þátt í störfum hópsins og að höfðu samráði við Drífu Hrólfsdóttur oddvita héraðsnefndar Strandasýslu varð úr að Daði Guðjónsson sótti síðustu fundi starfshópsins.

     Þannig breyttur leggur starshópurinn af einhug fram skýrslu þessa og mælir eindregið með því  að Fjórðungsþing samþykki tillögur hópsins, sem skýra viljayfirlýsingu og stefnu Vestfirðinga um forgangsröðun í nýbyggingu vega á Vestfjörðum næstu tíu ár.
 

     Í störfum sínum hefur starshópurinn notið dyggrar aðstoðar Halldórs Halldórssonar framkvæmdastjóra Fjórðungssambandsins og þeirra Gísla Eiríkssonar umdæmisverkfræðings og Kristjáns Kristjánssonar yfirverkfræðings hjá Vegagerðinni á Vestfjörðum.  Aflað var mjög yfirgripsmikilla gagna um vegagerð á Vestfjörðum síðastliðin 20 ár.  Fylgiskjöl með skýrslunni, sem starsfhópurinn tók saman, eru ítarlegt yfirlit um skiptingu vegafjár sl.  20 ár milli einstakara verkefna í hinum fjórum samgöngusvæðum fjórðungsins og listi yfir helstu vegkafla í fjórðungnum sem er ólokið og ekki er forgangsraðað í tillögum starfshópsins.

II
TILLÖGUR

     Starfshópurinn hefur forgangsraðað verkefnum næstu 10 árin þannig :

1.  Lokið verði á næstu 3 árum vegagerð milli þéttbýlisstaða, flugvalla og ferjubryggja innan hvers samgöngusvæðis.

2.  Stórverkefni í vegagerð verði tvö, Djúpvegur og nýtt stórverkefni á Vestfjarðavegi milli Flókalundar og Bjarkalundar.

3.  Nýr vegur verði lagður um Arnkötludal milli Steingrímfjarðar og Reykhólasveitar sem loki hringvegi um Vestfirði í austri.

4.  Hringvegur með bundnu slitlagi verði um Vestfirði sem tengi allar byggðir fjórðungsins saman.

5.  Að afloknum verkefnum 10 ára tímabilsins verði hringvegi um Vestfirði lokið með gerð jarðganga milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar.
                                                                                (Sjá einnig kort)
 
                 Sennilegur .                      kostnaður
F r a m k v æ m d a t í m a b i l
Vegarkafli og númer vegar
Malarvegir km
Lágmark
Hámark
1998
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 ðar
Reykhólasveitarvegur                 607        5,9        87        87 
Bjarkalundur - Flókalundur          60    107,0    1400    1970 
Flókalundur - Brjánslækur           62        3,7        35        45 
Brjánslækur - Siglunes                 62      14,7      125      170 
Kleifaheiði                                   62      12,2      225      300 
Örlygshafnarvegur að flugvelli     612        8,8        64        64 
Hvassanes - Helluskarð               63      29,1      375      520 
Flókalundur - Mjólká                   60      36,0      476      666 
Jarðgögn Dýrafjörður - Arnarfjörður    1500    2000 
Gemlufallsheiði 60        5,9        45        65 
Óshlíð                                         61      120      120 
Ísafjarðardjúp                              61    104,0    1105    1580 
Hólmavík - Þorskafj.vegur           61      15,9      155      230 
Strandav./Drangsnesv. 1) 643/645     22,8      250     250 
Arnkötludalur/Gautsdalur 4)      25,8      332     460 
Bitrufj.-Steingr.fj. (Bræðrabr.- Naustav) 61     34,6      500     670 
Samtals   426,4   6794  9197
Tölur um vegalengdir og áætlaðan kostnað er frá Vegagerðinni í október 1996, nema annað sé tekið fram.

Gróf áætlun frá Vegagerðinni í júlí 1997.                     2) Hutfalstölur miðað við Flókalund - Þingeyri

3) Tölur um Álit vinnuhóps um öryggi á Óshlíðarvegi.       4) Reiknað með sama einingaverði og á Bíldudalsvegi.

III
GREINARGERÐ

     Starfshópurinn telur ekki ástæðu til að hrófla við skiptingu Vestfjarða í fjögur megin samgöngusvæði, þrátt fyrir þær breytingar sem orðið hafa í atvinnuháttum og búsetu í fjórðungnum frá 1976.

     Þó margt hafi áunnist í vegamálum á Vestfjörðum sl. 20 ár gjalda Vestfirðingar enn síns stórkostlega landslags, djúpra fjarða og hárra fjalla, landslags sem gerir vegagerð í fjórðungnum afar kostnaðarsama, en er um leið uppspretta helsta vaxtarbrodds í atvinnulífi og afkomu Vestfirðinga.

     Ennþá standa ófullnægjandi landsamgöngur í vegi fyrir eðlilegri framþróun í búsetu og atvinnuuppbyggingu á Vestfjörðum.  Gera verður verulega bragarbót í þessum efnum svo takast megi að snúa sífelldri vörn í sókn til bættrar lífsafkomu Vestfirðinga.

     Góðar og tryggar vegsamgöngur skapa öllu öðru fremur þau skilyrði sem nauðsynleg eru til þess að atvinnuvegir á Vestfjörðum geti keppt á jafréttisgrundvelli í síharðnandi samkeppni nútímans.

     Í ljósi þeirra gífurlegu framkvæmda og fjárfestinga og framkvæmda í stóriðju, virkjunum og vegagerð sem nú standa yfir og eru fyrirhugaðar á suðvesturhorni landsins, og soga til sín fjármagn og vinnnuafl telur starfshópurinn að þegar í stað verði að grípa til aðgerða á Vestfjörðum sem skapa nauðsynlegt mótvægi við þetta.  Aukin stórverkefni í vegagerð á Vestfjörðum eru m.a. það mótvægi sem þarf.

     Það er álit starfshópsins að vegsamgöngur milli hinna fjögurra samgöngusvæða á Vestfjörðum verði ekki fullnægjandi nema til komi hringtenging með bundnu slitlagi um Vestfirði. Lega hringvegarins, annars vegar um Djúp og hins vegar milli Flókalundar og Bjarkalundar, er í aðalatriðum óumdeild.  Lega vegarins, annars vegar í vestri milli Dýrafjarðar og Vatnsfjarðar og hins vegar í austri milli Stranda og Reykhólasvæðis, hefur á hinn bóginn verið meira álitamál.

     Óumdeild forsenda hringvegarins er að gerð verði jarðgöng milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar. Heppilegasta lega ganganna er óútkláð rannsóknarefni, þó starfshópurinn aðhyllist göng milli Dranga í Dýrafirði og Rauðsstaða í Borgarfirði (sjá kort).  Lega vegarins milli Mjólkár (Rauðsstaða) og Vatnsfjarðar er ekki útkljáð og þarfnast ítarlegra rannsókna.  Leiðir, s.s. núverandi vegstæði um Dynjandisheiði, vegur út Langanes og upp Mosdal og jarðgöng milli Dynjandisvogs og Vatnsdals, krefjast allar athugunar við.

     Í austri hafa ýmsar leiðir til að loka hringnum komið til athugunar. Það er samdóma álit starfshópsins að nýr vegur um Arnkötludal og Gautsdal hafi yfirburði yfir aðra valkosti. Vegurinn sameinar þá kosti, sem engin önnur vegtenging Reykhólasveitar við Strandir eða Djúp gerir, að stytta verulega för íbúa tveggja samgöngusvæða að hringveginum og tengja um leið þriðja svæðið við hin tvö.  Með þverun Gilsfjarðar gerir vegur um Arnkötludal Reykhólasveit, sveitarfélög við Steingrímsfjörð og í Dölum að einu atvinnusvæði árið um kring, sem engin önnur vegagerð á þessu svæði gæti nokkurn tíma gert.

     Sú hringtenging um Vestfirði sem hér hefur verið lýst og starfshópurinn er sammála um, gerir ráð fyrir því að aðal vegatenging Vestfjarða við þjóðveg nr. 1, hringveginn, verði um Vestfjarðaveg nr. 60 um Gilsfjarðarbrú og Bröttubrekku, enda sú leið rúmum 40 km styttri til Reykjavíkur en tenging um Brú í Hrútafirði nema fyrir íbúa Bæjar- og Broddaneshreppa. Því er gert ráð fyrir að vegagerð um Arnkötludal fresti fyrirhugaðri vegagerð um Kollafjörð og Bitru þar til örðum forgangsverkefnum er lokið.

     Starfshópurinn leggur ríka áherslu á að samhliða gerð Djúpvegar (stórverkefnis) verði Vestfjarðavegur frá Flókalundi í Bjakarlund gerður að stórverkefni í vegagerð sem ljúki á sama tíma og stórverkefninu í Djúpi.  Íbúar Vestur-Barðastrandarsýslu eru Vestfirðinga lakast settir hvað vegtengingar varðar bæði við þjóðveg nr 1, hringveginn, og við önnur samgöngusvæði á Vestfjörðum. Gerð er sú réttlætiskrafa að þeir verði jafn settir íbúm Ísafjarðarsvæðis að þessu leyti.

     Með tilliti til þessara sjónarmiða gerir starfshópurinn það að tillögu sinni að hringtengingu Vestfjarða ljúki með jarðgangagerð milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar, enda má segja að þau komi ekki að fullum notum fyrr en vegagerð í báðar áttir frá þeim er að fullu lokið.  Hringtenging Vestfjarða milli allra þéttbýlisstaða innan hvers samgöngusvæðis, verði að fullu lokið á næstu 10 árum. Á sama tíma verði unnið að hönnun og nauðsynlegum rannsóknum á vegstæði og legu ganganna.

     Starfshópurinn kaus að setja upp töflu um forgangsröðun vegagerðar á Vestfjörðum næstu 10 ár.  Gert er ráð fyrir að næstu 3 árum verði lokið við vegagerð milli þéttbýlisstaða, flugvalla og ferjubryggja innan hvers samgöngusvæðis.

     Stórverkefnin tvö verði unnin samhliða ásamt úrbótum á Óshlíð.  Hvað Djúpveg varðar leggur starfshópurinnn áherslu á að nauðsynlegar ráðstafanir til að auka umferðaröryggi á Súðavíkurhlíð séu innifaldar í stórverkefninu.  Einnig að í stórverkefninu Flókalundur/Bjarkalundur verði þeir áfangar sem fyrst teppast að vetri látnir ganga fyrir, s.s. kaflinn úr Vattarfirði um Klettsháls að Múla í Kolla- firði.

IV.
LOKAORÐ

     Starfshópurinn fagnar sérstaklega því átaki sem gert hefur verið í ár í viðhaldi og mölburði malarvega og að þegar sé hafinn undirbúningur rannsókna á vegstæðum milli Dýrafjarðar og Vatnsfjarðar.

     Starfshópurinn leggur áherslu á að haldið verði áfram góðri þjónustu á núverandi vegum.  Sérstaklega á þetta við um lagfæringar og viðhald malarvega, s.s. heflun, ofaníburð og gerð vatnsrása meðfram vegum.  Einnig að snjómokstri verði sinnt eftir aðstæðum á leiðum eins og um Hrafnseyrarheiði, Dynjandisheiði og Klettsháls frekar en eftir "dagatali".

     Þrátt fyrir að starfshópurinn geri hér ákveðnar tillögur um forgangsröðun brýnustu verkefna verður að gera ráð fyrir að á sama tíma verði einnig sinnt nauðsynlegum endurbótum og viðhaldi annarra vega.  Einkum er hér um að ræða endurnýjun mjórra brúa og ræsa og endurbyggingu vegkafla með einbreiðu slitlagi.  Einnig er í þessu sambandi vísað til fylgiskjals um ólokna vegkafla sem tengja landbúnaðar- og ferðaþjónustusvæði við þéttbýli.

 
Fylgiskjöl:
Væntanlega verða fylgiskjöl með áliti starfshópsins birt síðar á þessum stað.

Yfirlit um skiptingu vegafjár á Vestfjörðum s.l. 20 ár.
Listi yfir helstu vegakafla sem er ólokið og ekki er forgangsraðað í töillögum starfshóspins.

Stofnframlag til vegagerðar á Vestfjörðum 1976 - 1997
Allar framkvæmdir

Upphæðir í milljónum króna á verðlagi ársins 1996

Heimildir:  Samantekt og sundurliðun á fjárveitingum frá 1976 til vegamála á Vestfjörðum.  Vegagerðin - Vestfirðir, hönnunardeild 1997.

Munnlegar upplýsingar frá Vegagerðinni í ágúst 1997.

 -


Ár 
A-Barð.
Svæði 1
        V-Barð.          Svæði 2
Ís.
Svæði 3
Strandir
Svæði 4
Alls
1976 
    27,4
1977 
41,9
1978 
28,8
1979 
32,2
1980 
32,0
1981 
81,1
1982 
67,9
1983 
28,2
1984 
63,7
1985 
24,2
1986
31,3
1987
22,1
1988
38,8
1989
44,9
1990
57,4
1991
30,6
1992
81,2
1993
85,4
1994
130,5
1995
109,0
1996
1997
Alls
 Meðaltal á ári