Framkvæmdafréttir 22. tbl. /97

22. tbl. 5. árg. nr. 136  25. ágúst 1997

Gísli Eiríksson umdæmisstjóri skrifar

Samgöngukerfi Vestfjarða og hlutverk veganna


  Nú er rætt um það á opinberum vettvangi hvaða verkefni skuli taka fyrir í vegagerð á Vestfjörðum að loknum framkvæmdum við jarðgöng.  Sagt er að komin sé upp ný staða í vegamálum, engin nothæf langtímastefna sé til og nú þurfi að móta nýja stefnu út frá breyttum forsendum.  Þetta sama sjónarmið kemur einnig fram í umræðu varðandi brú yfir Gilsfjörð sem tekin verður í notkun til bráðbirgða í desember.
  Langtímastefna í vegamálum kemur fram í langtímaáætlun sem samkvæmt vegalögum á að gera til 12 ára á 4 ára fresti.  Hún er gerð í sameiningu af Vegagerðinni og Alþingi.  Slík áætlun var síðast gerð árið 1991 og lögð fram á vorþingi.
  Segja má að ákvörðun um að grafa jarðgöng undir Breiðadals- og Botnsheiði hafi formlega verið tekin við afgreiðslu vegaáætlunar 1989.  Við gerð langtímaáætlunar1991 var verkið hafið.  Framkvæmdir við Gilsfjörð voru einnig inni á langtímaáætlun þannig að þær röskuðu henni ekki heldur.  Stefnan sem mörkuð var í langtímaáætlun frá 1991 getur því verið í fullu gildi sem slík.  Stefnan hlýtur alltaf að vera til endurskoðunar en ekkert sérstakt hefur þó gerst sem breytir henni.
  Varðandi Gilsfjörð spyrja menn hvað þurfi að gera til þess að hægt sé að nota brúna, hvaða vegi þurfi að leggja?  Þá er einkum hugsað um umferðina til og frá Ísafirði.  Þessi spurning var meðal annars sett fram í leiðara Morgunblaðsins um miðjan júlí.  Spurningin sem slík er óþörf eða a.m.k. er ótímabært að svara henni.  Brúin er byggð fyrir þá umferð sem nú fer um Gilsfjörð.  Talið var hagkvæmt og rétt að byggja brúna fyrir þessa umferð, þótt menn geti séð fyrir sér aukna notkun í framtíðinni.  Til glöggvunar má skipta umferðinni um Gilsfjörð upp eftir áfangastöðum.
    a)  Innanhéraðsumferð á milli Reykhólahrepps og Dala.
    b)  Umferð frá Reykhólasveit að Hringvegi og þaðan til annarra landshluta.
    c)  Umferð frá Patreksfjarðarsvæði að Hringvegi, þótt aðeins sé um sumarleið að ræða ennþá.
    d)  Umferð stystu leið frá Þingeyri og Flateyri til Suðvesturlands á sumrin.
    e)   Sumarumferð frá Ísafirði til Suðvestulands, hvort sem farið er yfir Þorskafjarðarheiði eða Dynjandisheiði.
  Þess má geta að líklega er um 60 % af ársumferðinni, til og frá Vestfjörðum, á tímabilinu júní til september þannig að sumarvegur skiptir verulegu máli.
  Undanfarinn áratug hafa orðið geysilegar breytingar á samgöngukerfi Vestfjarða á sjó, landi og í lofti.  Árið 1987 voru reglulegar ferðir strandferðaskipa á allar hafnir frá Patreksfirði til Ísafjarðar.  Það var áætlunarflug frá Reykajvík á sex flugvelli á þessu svæði.  Vetrarsamgöngur á landi voru að nafninu til frá Barðaströnd til Bíldudals og frá Þingeyri til Súðavíkur.  Bílferjan Baldur var ekki komin til sögunnar þannig að ekki var hægt að tala um samgöngur á landi til Patreksfjarðar að vetri þótt gamli Baldur gæti flutt smábíla.  Árið 1987 náðist sá áfangi í framkvæmdunum á Steingrímsfjarðarheiði að vegurinn varð nothæfur til vetrarferða.  Segja má að vetrarsamgöngur á landi til Ísafjarðar hafi komist á það ár þótt ýmsir vegarkaflar væru vart nothæfir.
Samgöngur til Reykhóla og Hólmavíkur voru að verulegu leyti á landi en vegurinn til Reykhóla mjög bágborinn.
  Nú árið1997 er kerfið þannig að einungis eru áætlunarsiglingar til Patreksfjarðar og Ísafjarðar.  Vörum er ekið á skipulegan hátt til og frá þessum höfnum til annarra staða.  Áætlunarflug er einungis til Ísafjarðar og Bíldudals.  Það er sem sagt einn flugvöllur og ein höfn á hvoru þessara svæða.  Vegirnir innan svæðanna frá Patreksfirði til Bíldudals og frá Þingeyri til Ísafjarðar hafa gjörbreyst og verða að teljast góðir til notkunar allt árið.  Vetrarsamgöngur á landi eru til Ísafjarðarsvæðisins annars vegar og hins vegar með ferjunni Baldri yfir Breiðafjörð til Patreksfjarðarsvæðisins.  Vegurinn til Reykhóla hefur gjörbreyst, nú síðast með Gilsfjarðarbrú.   Vegurinn til Ísafjarðar hefur lagast mjög mikið og má kannski segja að hann hafi fyrst orðið nothæfur um 1990.  Sumarvegur er frá Þingeyri í Vatnsfjörð og þaðan til Reykhóla.  Einnig er mjög lélegur sumarvegur yfir Þorskafjarðarheiði.
  Ekki er líklegt að þetta samgöngukerfi breytist mikið á næstu árum.  Hlutur landsamgangna er mjög stór í þessu kerfi, bæði vetur og sumar.  Vegirnir sem notaðir eru fyrir þær samgöngur eru alls ekki nógu góðir þó þeir séu taldir nothæfir.  Vitað er að víða er burðargeta þeirra alveg í lágmarki og mikil hætta á að þeir geti orðið ónothæfir til þungaflutninga um lengri eða skemmri tíma.  Margir kaflar eru einnig ófullnægjandi í snjóþungum árum sem veldur miklum kostnaði fyrir Vegagerðina og kostnaði og töfum fyrir umferðina.  Ekki má gleyma yfirborði vegnanna á sumrin.  Það er því mjög mikilvægt nú að styrkja og bæta vegakerfið fyrir núverandi notkun sem verður svipuð í fyrirsjáanlegri framtíð.  Þetta verkefni er miklu mikilvægara en að lengja það vegakerfi sem nothæft er að vetri, með því að leggja nýja vegi um fleiri fjallvegi.
    Þetta er í aðalatriðum í samræmi við stefnuna sem  kemur fram í langtímaáætluninni frá 1991.  Verkefni sem átti að ljúka á öðru tímabili hennar, og eru því forgangsverkefni næstu ára, eru talin upp hér á eftir:

    1.  Barðaströnd ................................................16,3  km
    2.  Gemlufallsheiði .............................................  5,1 km
    3.  Ögur-Hörtná í Ísafjarðardjúpi ...................... 18,8 km
    4.  Laufskálagil - Laugaból í Ísafjarðardjúpi .......   4,2 km
    5.  Fellabök við Hólmavík .................................   3,7 km
    6.  Hrútafjörður ................................................  15,8 km
    7.  Þorskafjörður að austan  .............................    6,1 km
                                                                 _____________
                                                                 Samtals    70 km

  Á meðan á þessum framkvæmdum stendur, sem gæti tekið 5 ár eða svo, þarf að kanna vegstæði og gera áætlanir um frekari uppbyggingu vegakerfisins þannig að það geti tekið á sig aukið hlutvek í samgöngukerfinu.  Mest liggur á að skoða hvort vetrarleiðin frá Ísafjarðarsvæði og Hólmavík til Suðvesturlands eigi áfram að vera eins og nú er um Steingrímsfjarðarheiði, Strandasýslu og Holtavörðuheiði eða hvort önnur leið komi til greina að hluta eða öllu leyti.
  Unnið er að athugunum á Ennishálsi og Kollafirði sem nýtast í þessu sambandi.  Fyrir 1980 fóru fram miklar athuganir á Þorskafjarðarheiði, bæði á núverandi vegstæði og í Þorgeirsdal, og vitað er að hún er mjög erfið vetrarleið.  Athuga þarf mögulega leið nærri Tröllatunguheiði þar sem leiðin frá Hólmavík, og þar með frá Ísafirði, um Tröllatunguheiði yfir Gilsfjörð og Bröttubrekku til Reykjavíkur, er um 40 km styttri en leiðin um Strandasýslu og Holtavörðuheiði.
   Það er ljóst að vegakerfið er mjög mikilvægur hluti samgöngukerfis Vestfjarða og því mikilvægt að skynsamlega sé staðið að framkvæmdum.  Áætlun um hvað eigi að gera á allra næstu árum er til.  Sú stefna virðist líka í góðu samræmi við hlutverk veganna á þessu tímabili.  Í næstu vegaáætlun verður stefnan svo staðfærð og endurskoðuð.  Jafnframt er nauðsynlegt að huga að framtíðarverkefnum en þá er mikilvægt að gera sér grein fyrir hvenær líklegt er að komi að þeim.  Líkleg framtíðarverkefni munu birtast í nýrri langtímaáætlun sem vonandi verður gerð sem fyrst.
 

                                                                                                                               Ísafirði í ágúst 1997
 
 
 


Grein þessi er birt með leyfi höfundar.
 


 
 

Til baka
Upp aftur